Ziele gojnika (Sideritis Scardica)

Szałwia libańska (Sideritis Scardica), czyli inaczej gojnik lub herbata górska, to rodzaj roślin kwitnących, dobrze znany z ich zastosowania w ziołolecznictwie, powszechnie jako herbata ziołowa. Są obfite w regionach śródziemnomorskich, na Bałkanach, Półwyspie Iberyjskim i Makaronezji, ale można je również znaleźć w Europie Środkowej oraz w zachodniej i środkowej Azji.

Uprawa i zastosowanie gojnika

gojnikW języku greckim „sideritis” (gojnik) można dosłownie przetłumaczyć jako: ten, który jest zrobiony z żelaza. Roślina ta była znana starożytnym Grekom, a konkretnie Pedaniusowi Dioscoridesowi i Teofrastowi. Chociaż Dioscorides opisuje trzy gatunki, tylko jeden (prawdopodobnie S. scordioides) jest uważany za należący do Sideritis. W Albanii, Bułgarii, Grecji, Macedonii Północnej i Turcji gojnik jest wykorzystywany do przygotowywania herbatek ziołowych lub jako aromatyczny składnik lokalnych potraw. Herbata ziołowa jest powszechnie przygotowywana w formie odwaru, poprzez gotowanie łodyg, liści i kwiatów w garnku z wodą, a następnie często podawana z miodem i cytryną. Niektóre gatunki tej rośliny mają historię stosowania w tradycyjnym ziołolecznictwie. Badania nad potencjalnym działaniem zioła prowadzone są na uniwersytetach w Holandii i na południowych Bałkanach, gdzie roślina ta jest rodzima. Do składników chemicznych należą diterpenoidy i flawonoidy.

Sideritis raeseri jest najczęściej uprawianą odmianą Sideritis (gojnika) w Albanii, Bułgarii, Grecji i północnej Macedonii, gdzie istnieją również zaawansowane hybrydy. Zaleca się sadzenie w dwóch okresach (październik-listopad lub luty-marzec na półkuli północnej) i zbieranie w lipcu, gdy roślina jest w pełni kwitnienia. Ziele gojnika sprzedawane jest zazwyczaj w całości, po wysuszeniu.